Muzeum Wsi Kieleckiej

Charakterystycznymi obiektami architektury dla zabudowy małych miasteczek dawnej Kielecczyzny są zarówno obiekty mieszkalne, jak i warsztaty rzemieślnicze, punkty usługowe, a także zabytki architektury sakralnej.

Otaczają go wąskofrontowe domy z bramami do zagród m.in. z Wąchocka, Szydłowa i Ćmielowa. Mogą tu Państwo zobaczyć obiekty architektury charakterystyczne dla zabudowy małych miasteczek dawnej Kielecczyzny. Zarówno obiekty mieszkalne, jak i warsztaty rzemieślnicze, punkty usługowe, a także zabytki architektury sakralnej.

Spichlerz klasztorny z Chęcin

„Piękny, unikatowy na Kielecczyźnie, drewniany spichlerz z połowy XVIII. Wchodził on w skład zabudowań Klasztoru ss. Franciszkanek w Chęcinach, pełniąc do II wojny światowej funkcje gospodarcze. Został wzniesiony na planie prostokąta. Jest dwukondygnacyjny z galeryjką wzdłuż piętra. Ściany zbudowane są z połowizn tartych, węgłowanych na nakładkę dwustronną prostą. Dach jest czterospadowy kryty gontem. Na uwagę zasługuje półokrągły kształt otworu drzwi, który  uzyskano, dzięki zastosowaniu ozdobnych zastrzałów.

Dom organisty z Bielin z kurnikiem

Duży drewniany dom wzniesiony w I. poł. XIX w. konstrukcji zrębowej, szalowany deskami z naczółkowym dachem krytym gontem.

Budynek dwutraktowy z przelotową sienią. posiada unikatowe rozwiązanie odprowadzenia dymu usytuowany centralnie tzw. komin cyrklowy z arkadowym przejściem, który łączył .urządzenia ogniowe. Architekturę budynku wzbogacają dwa ganki o szczytach zdobionych dekoracyjnie wyciętymi listwami, z kratownicami i sylwetkami ptak.

Obok domu usytuowano zabytkowy kurnik zbudowany w 1895 r. Charakteryzuje go konstrukcja wieńcowa oparta na masywnych przyciesiach, otwarta od dołu, nad gruntem, nakryta natomiast wykończonym dekoracyjnie gontowym dachem.

Apteka z małego miasteczka z przełomu XIX/XX w.

Izba ekspedycyjna. Pomieszczenie wyposażono w oryginalne meble z apteki w Busku.

Na regałach znajdują się liczne szklane flasze, słoje, porcelanowe pojemniki z łacińskimi napisami, metalowe puszki na zioła oraz minerały, a także tekturowe i szklane opakowania po lekach oraz wyrobach spożywczych i kosmetycznych z przełomu XIX I XX w. W dolnej części regałów kryją się szufladki na leki i zioła tzw. repositorium.

Klimat dawnej apteki oddają opakowania po mydłach, kremach, proszkach do zębów, lecznicze wina. Na stole tzw. mensie rozmieszczono, wagę szlakowa, naczynia na pijawki, pulpit z księgą do wypisywania recept, oraz zabytkową oryginalną kasę.

Na ekspozycji znajdują się także miedziane i szklane syfony, nawiązujące do prowadzonej przez apteki produkcji i sprzedaży wód mineralnych oraz lemoniad. Znajdziemy tu także urządzenie do prasowania korków, gdzie za pomocą dźwigni korek był sprasowywany i umieszczany w szyjce butelki, tam przybierając ponownie swój pierwotny kształt szczelnie zamykał butelkę, uniemożliwiając odparowanie zawartości. To urządzenie świadczy o pomysłowości i praktyczności przodków. Całość wystroju uzupełniają oryginalne chorągiewki receptowe, kserokopie chorągiewek i sygnatur oraz etykietki z aptek w Kielcach, Oksie i w Busku.

Laboratorium

Miejsce pracy aptekarza zaaranżowano w małej izbie. Na stole znajdują się taksy aptekarskie, przybory do pisania, waga laboratoryjna, mikroskop i menzurki.

Zgromadzono także liczne moździerze, szklane retorty, tabletarkę ręczną, urządzenie do robienia czopków, prasę do wyciskania soków, czy ławę z nożem kołyskowym do siekania ziół leczniczych.

Zostało tutaj także zaprezentowane unikatowe XVIII-wieczne urządzenie do lania świec woskowych, dawniej wykonywanych w aptece na potrzeby klientów.

Zgromadzono tutaj również bloki wosku pszczelego, prymus i inne niezbędne narzędzia konieczne do tego procesu.

Pracownia krawiecka

Możecie tu Państwo zobaczyć odtworzoną pracownię żydowskiego mistrza krawieckiego Hersza Michela przełomu lat 20-tych i 30-tych XX wieku.

Rola rzemieślnika krawieckiego rosła  wraz z upowszechnieniem się odzieży o skomplikowanym kroju. Wymagało to znajomości asortymentu tkanin, oraz tajników zastosowania odpowiednich wzorników i wykrojów.

Mamy tu zaprezentowane maszyny do szycia: ręczną i nożną oraz żelazka: na duszę, węgiel, spirytus, do prasowania kołnierzyków, koronek, Wrażenie podkreśla zgromadzona różnorodna odzież kobieca, wyroby bieliźniarskie i liczne dodatki, m.in. koronki oraz dawne katalogi mody.

Sklepik

Typowy dla dwudziestolecia międzywojennego małomiasteczkowy sklepik ma na swych półkach  różnorodny asortyment. W oszklonej szafce umieszczono autentyczne paczki ołówków, piór, kredek, wyroby tytoniowe: papierosy, tytoń, gilzy, cygara, wyroby pasmanteryjne, artykuły szkolne, czy przedmioty użytku domowego.

Przy drzwiach znajduje się urządzenie do produkcji wody gazowanej, przy którym były skrzynki z oryginalnymi butelkami – oranżadówkami, a obok lodówka zwana „lodownią pokojową" chłodząca za pomocą umieszczanych w niej kawałków lodu.

Przy drzwiach wejściowych umieszczono urządzenie do dystrybuowania nafty do lamp naftowych, karbidówki, skrzynki z butelkami po alkoholu tzw. monopolówki oraz maszynka do lodów i oryginalne pudło po kawie.

Kościół z Rogowa

„Barokowy kościół pw. Matki Bożej Pocieszenia z Rogowa n. Wisłą z 1763 r. stanowi centrum zespołu budynków sakralnych na terenie małego miasteczka. Fundatorem kościoła był dziedzic Rogowa, podkanclerzy wielki koronny, późniejszy biskup przemyski Michał Wodzicki.

Wcześniej jego staraniem powstał w Rogowie szpital i wspomniany kościół wzniesiono jako kaplicę szpitalną. Jest jedynym kościołem szpitalnym, jaki przetrwał na Kielecczyźnie. Kościół orientowany, jednonawowy z nawą prostokątną i węższym prezbiterium zamkniętym trójbocznie. Z prawej strony do prezbiterium przylega zakrystia, a do nawy niewielka kruchta osłaniająca boczne wejście. Ściany wieńcowe z drewna modrzewiowego, na dębowych przyciesiach.

Dach nad nawą ma oryginalną więźbę krokwiowo – płatwiową, dwuspadowy, kryty gontem, z. okapem wykończonym szerokim profilowanym gzymsem. Szczególnej uwadze polecamy wnętrze kościoła z trzema ołtarzami i polichromowanym pseudosklepieniem. Plafon w prezbiterium przedstawia scenę koronacji Najświętszej Marii Panny, w nawie walkę Michała Archanioła z szatanem.

Polichromie zostały odrestaurowane w 1864 r. przez Rudolfa Marusieńskiego, malarza z Wiślicy. Istotną rolę we wnętrzu kościoła odgrywa tęcza – belka tęczowa z barokowym krzyżem z postacią Chrystusa – belka wygięta łukowato ok. 1,5 m ku górze jest wyciosana z jednorodnego modrzewiowego pnia. W ołtarzu głównym obraz Matki Bożej Śnieżnej z XVII w. Kościół konsekrowany w 2002 roku pełni obecni funkcje sakralne na terenie skansenu.

Dzwonnica z Kazimierzy Wielkiej

Drewniana dzwonnica z Kazimierzy Wielkiej pochodzi z 1848 r. Wzniesiona została w konstrukcji szkieletowej, szalowana deskami, na podmurowaniu z cegły. W dzwonnicy zawieszono kopię oryginalnego dzwonu uruchamianego na Anioł Pański i podczas uroczystości religijnych.

Stodoła plebańska z Suchedniowa. W skład zespołu budynków plebańskich znajdujących się w okolicy sektora małomiasteczkowego wchodzi stodoła z Suchedniowa z 1863 r. Budynek o konstrukcji wieńcowej z drewna sosnowego, ze spichlerzykiem o bogatej dekoracji drzwi. Stodoła posiada  dwa zapola z podłogami, rozdzielone przejazdowym boiskiem. Dach dwuspadowy kryty gontem, z wysuniętymi dolnymi częściami połaci, tworzącymi zadaszenie nad wjazdem. Jest jedyną stodołą w skansenie, która ma dekoracyjnie ociosane końcówki tramów wysuniętych ponad wrotami.

Plebania z Gożlic

Plebania z Goźlic k. Klimontowa, wzniesiona w 1768 r. przez plebana Jerzego Dobrzańskiego to bardzo cenny obiekt architektoniczny. Swoją architekturą nawiązuje do stylu dworskiego. Frontową elewację zdobi centralny, barokowy portal wejściowy z wyrytym napisem „Pokój temu domow”i, przysłonięty altankowym gankiem.. Plebania jest parterowa, drewniana, ściany o konstrukcji wieńcowej, przykryta jest wysokim, czterospadowym dachem z okapem wykończonym profilowanym gzymsem. Obiekt składa się z dziesięciu pomieszczeń Obecnie mieści się tu administracja, w przyszłości będzie to miejsce do prezentowania wystaw etnograficznych oraz prowadzenia lekcji i warsztatów.

Zagroda z Daleszyc

Na zachodniej pierzei przyszłego rynku lokalizuje się zagroda z Daleszyc. Jest to dom z oborą połączony wspólnym dachem. Zagroda zamknięta jest charakterystyczną dwuskrzydłową bramą z furtką przysłoniętą  gontowym daszkiem.

Dom wzniesiono w 1892 r. Charakteryzuje się on wąskofrontowym układem obiektu o jednotraktowym programie: sień z wyjściem na podwórze i piwnicą – izba – obora. Okno zabudowania jest trójdzielne, sześciopolowe. Urządzenia ogniowe wykonano z kamienia i cegły na glinie. Trzon kuchenny stanowi piec z blachami oraz dodatkowy trzon w sieni, która spełniała rolę letniej kuchni i swoistego magazynu, jako że  w domu nie było komory.

Gospodarz dodatkowo zajmował się szewstwem, gdyż rzemiosło to nie wymagało kłopotliwego wyposażenia warsztatowego i mógł pracować w izbie.

Obok skromnego, tradycyjnego wyposażenia (łóżka, kredensu, małego stolika, makatki na ścianach) w izbie znajdował się szewski stół, kopyta, prawidła, kroje do butów i szereg specjalistycznych narzędzi, takich jak: gładziki, tarniki, szydła czy nakłuwacze.

Wiatrak rolkowy – tzw. paltrak - z Grzmucina

Wiatrak z Grzmucina wybudowano w 1921 r., na zamówienie młynarza Józefa Jaszewskiego. Został wybudowany przez budowniczego młynów wietrznych niejakiego Paluszkiewicza, który w okolicy wzniósł jeszcze co najmniej dwa takie paltraki.

Wiatrak z Grzmucina pracował do 1950 r. i jest jedynym zachowanym wiatrakiem rolkowym na Kielecczyźnie. Składał się on z nieruchomej podstawy, tworzącej kolistą podmurówkę z kamienia polnego, na której leży drewniany pierścień z dębowych desek, stanowiący podstawę szyny jezdnej, zwanej „kranc".

Oś obrotu wiatraka stanowi centralnie umieszczony niski pal, posadowiony na sześciu stalowych wózkach, poruszających się po szynie, na których opiera się krzyżulec z belek dębowych, z wczopowanymi słupami nośnymi szkieletowej konstrukcji budynku, uzupełnionej ryglami oraz poziomymi belkami trzech kondygnacji wiatraka. Budynek obracano do kierunku wiatru przy pomocy ręcznego kołowrotu z liną zwaną „babą” Mechanizm napędowy stanowiły: śmigi, wał skrzydłowy z kołem blatowym na trzeciej kondygnacji i pionowy wał z kołem bąklowym, przechodzący przez wszystkie kondygnacje. Na tej kondygnacji znajdowało się także urządzenie pomocnicze, zwane stawidło, czyli hamulec.

Na drugiej kondygnacji zainstalowano trzy mlewniki, czyli założenia kamieni młyńskich, tzw. francuskich. W dolnej kondygnacji umieszczono odsiewacze do mąki.