Matka Boska Gromniczna

Dziś Święto Ofiarowania Pańskiego – Matki Boskiej Gromnicznej.
Nazwa pochodzi od „gromnej świecy”, którą święcono w kościele w dniu 2 lutego. Najważniejszym wyzwaniem było doniesienie zapalonej, poświęconej świecy z kościoła do domu tak, by płomień nie zgasł. Zgaśnięcie świecy w drodze uważano za złą wróżbę, zapowiadającą śmierć w rodzinie lub nieszczęście.

Po wejściu do izby gospodarz wypalał dymem świecy znak krzyża na belce sufitowej (tragarzu). Miało to zagwarantować, że piorun nigdy nie uderzy w ten dom, a złe moce nie przekroczą jego progu. Poświęconą świecą obchodzono całe gospodarstwo. Po wszystkich rytuałach gromnicę stawiano w „świętym kącie”. Wyjmowano ją tylko w sytuacjach granicznych: podczas nawałnic, ciężkiej choroby lub w momencie konania domownika, by jej światło prowadziło duszę.
W ludowej ikonografii Matka Boska Gromniczna przedstawiana jest z wilkiem oraz gniazdkiem skowronków leżącymi u jej stóp. Według legendy, Matka Boska chroniła wiejskie zagrody przed wilkami, ale jednocześnie była ich opiekunką. Ukryła wilka przed chłopską obławą pod swoim płaszczem. Przodkowie od 2 lutego wypatrywali skowronków. Uważano, że właśnie mija połowa zimy, gromniczna to czas „zimy połowicy” i można było już nasłuchiwać ich śpiewu.
Według dawnych podań (zanotowanych m.in. przez Zygmunta Glogera w „Encyklopedii Staropolskiej”), jaskółki nie odlatywały do ciepłych krajów, lecz jesienią szukały schronienia na dnie wód. Miały tam zbijać się w ciasne kule, zapadać w letarg i trwać w mule aż do pierwszych oznak ciepła. Wierzono, że w dniu Matki Boskiej Gromnicznej, święta moc gromnicy dociera nawet pod taflę lodu. Jeśli dzień był słoneczny i następowały roztopy, jaskółki miały po raz pierwszy „ociągać się z mułu” i przygotowywać do wyjścia na świat. Jeśli zaś na Gromniczną woda w rzekach „puściła”, mówiono, że jaskółki już czyszczą pióra. Jeśli jednak mróz trzymał mocno, ptaki musiały głębiej schować się w błocie, co zapowiadało długie przedwiośnie.
Przysłowia związane z Matką Boską Gromniczną:
„Gdy słońce świeci na Gromnicę, to przyjdą większe mrozy i śnieżyce”
• „Gdy w Gromnicę z dachów ciecze, zima jeszcze się przewlecze”.
• „Gdy na Gromnicę dzień pogodny, będzie roczek płodny i miodny”.
• „Gdy na Gromnice roztaje, rzadkie będą urodzaje”
W dniu 2 lutego kończy się w Polsce czas śpiewania kolęd oraz trzymania w domach choinek.